The dotCommunist Manifesto

Από Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού ΕΜΠ
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Μετάφραση του dotCommunist Manifesto. Eben Moglen, Ιανουάριος 2003

Ένα Φάντασμα πλανάται πάνω από τον πολυεθνικό καπιταλισμό, το φάντασμα της ελεύθερης πληροφορίας. Όλες οι δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης έχουν σχηματίσει μια ανίερη συμμαχία για να εξορκίσουν το φάντασμα: η Microsoft και η Disney, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, το Αμερικανικό Κογκρέσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Μήπως υπάρχουν άραγε υπερασπιστές της ελευθερίας στην νέα ψηφιακή κοινωνία που να μην έχουν κατηγορηθεί σαν πειρατές, αναρχικοί, κομμουνιστές; Μήπως δεν έχουμε δει πως εκείνοι που ξερνούν αυτούς τους χαρακτηρισμούς δεν είναι παρά κλέφτες σε θέση ισχύος, των οποίων οι κουβέντες για “πνευματική ιδιοκτησία” δεν ήταν παρά μια προσπάθεια να κρατήσουν αδικαιολόγητα προνόμια σε μια κοινωνία που αλλάζει αμετάκλητα; Αλλά αναγνωρίζεται από όλες τις Δυνάμεις της Παγκοσμιοποίησης ότι το κίνημα για ελευθερία είναι καθεαυτό μια Δύναμη και ότι είναι πια καιρός να κάνουμε γνωστές τις απόψεις μας σε όλον τον κόσμο, για να συναντήσει αυτό το παιδικό παραμύθι για το Φάντασμα της Ελεύθερης Πληροφορίας ένα δικό μας Μανιφέστο.

Ιδιοκτήτες και Δημιουργοί

Σε ολόκληρο τον κόσμο, το κίνημα για την ελεύθερη πληροφορία αναγγέλλει την άφιξη μιας νέας κοινωνικής δομής, γεννημένης από τον μετασχηματισμό της αστικής βιομηχανικής κοινωνίας από της ψηφιακή τεχνολογία που η ίδια εφηύρε.

Η ιστορία όλων των μέχρι τώρα υπαρχουσών κοινωνιών αποκαλύπτει μια ιστορία ταξικής πάλης.

Ο ελεύθερος πολίτης και ο σκλάβος, ο αριστοκράτης και ο πληβείος, ο άρχοντας και ο δουλοπάροικος, ο συντεχνίτης και ο γυρολόγος, ο αστός και ο προλετάριος, ο ιμπεριαλιστής και ο παρίας, με δυο λόγια ο καταπιεστής και ο καταπιεσμένος, βρίσκονταν πάντα σε συνεχή αντιπαράθεση και πότε κρυφά πότε φανερά πάλευαν μια πάλη που συχνά τελείωνε είτε σε μια επαναστατική επανασύνθεση ολόκληρης της κοινωνίας, είτε στην κοινή καταστροφή των αντιμαχόμενων τάξεων.

Η βιομηχανική κοινωνία η οποία ξεπήδησε από της παγκόσμια εξάπλωση της Ευρωπαϊκής ισχύος δεν ξεμπέρδεψε με τους ταξικούς ανταγωνισμούς όταν πέρασε στην νεοτερικότητα. Αντίθετα δημιούργησε νέες τάξεις, νέες συνθήκες καταπίεσης, νέες μορφές πάλης στη θέση των παλιών. Αλλά η εποχή της αστικής τάξης απλοποίησε τους ταξικούς ανταγωνισμούς. Το σύνολο της κοινωνίας φαινόταν χωρισμένο σε δυο μεγάλα εχθρικά στρατόπεδα, σε δύο μεγάλες τάξεις η μία απέναντι στην άλλη: Αστική Τάξη και Προλεταριάτο.

Αλλά εν πολλοίς η επανάσταση δεν συνέβη και η “δικτατορία του προλεταριάτου”, όπου αυτή ξεπήδησε ή ισχυρίστηκε ότι ξεπήδησε, αποδείχτηκε ανίκανη να εγκαθιδρύσει την ελευθερία. Αντίθετα ο καπιταλισμός κατάφερε μέσω της τεχνολογίας να εξασφαλίσει για τον εαυτό του ένα βαθμό συναίνεσης. Ο σύγχρονος εργάτης στις ανεπτυγμένες κοινωνίες ανήλθε με την πρόοδο της βιομηχανίας, αντί να βυθιστεί βαθύτερα και βαθύτερα κάτω από τις συνθήκες ύπαρξης της ίδιας του της τάξης. Η εξαθλίωση δεν αναπτύχθηκε γρηγορότερα από τον πληθυσμό και τον πλούτο. Η εξορθολογισμένη βιομηχανία Φορντικού τύπου δεν μετέτρεψε τους βιομηχανικούς εργάτες σε εξαθλιωμένο προλεταριάτο αλλά σε μαζικούς καταναλωτές της μαζικής παραγωγής. Ο εκπολιτισμός του προλεταριάτου έγινε μέρος του προγράμματος αυτοπροστασίας της αστικής τάξης.

Με αυτόν τον τρόπο, η καθολική εκπαίδευση και το τέλος της βιομηχανικής εκμετάλλευσης των παιδιών μετατράπηκε από το περιφρονημένο πρόγραμμα του επαναστάτη προλετάριου σε νόρμα της αστικής κοινωνικής ηθικής. Με την καθολική εκπαίδευση, οι εργάτες εκπαιδεύτηκαν να ανταποκρίνονται στα μέσα τα οποία θα μπορούσαν να τους υποβάλλουν περισσότερη κατανάλωση. Η ανάπτυξη της εγγραφής και αναπαραγωγής ήχου, της τηλεφωνίας, των κινούμενων εικόνων, της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης άλλαξαν την σχέση των εργατών με την αστική κουλτούρα, την ίδια ώρα που μετέβαλλαν την κουλτούρα καθεαυτή.

Η μουσική για παράδειγμα, σε όλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας ήταν ένα άμεσα φθαρτό μη-προϊόν, μια κοινωνική διαδικασία που συνέβαινε σε έναν τόπο και μια χρονική στιγμή και καταναλωνόταν εκεί που φτιαχνόταν από ανθρώπους που ήταν σαφώς διαφοροποιημένοι σαν καταναλωτές και παραγωγοί. Μετά την υιοθέτηση της ηχητικής εγγραφής, η μουσική έγινε ένα άφθαρτο εμπόρευμα που μπορούσε να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις και ήταν αναγκαστικά αποξενωμένο από εκείνους που την έφτιαχναν. Η μουσική μετατράπηκε, ως καταναλώσιμο προϊόν, σε μια ευκαιρία για τους νέους της “ιδιοκτήτες” να κατευθύνουν περισσότερη κατανάλωση, να δημιουργήσουν επιθυμίες στην νέα μαζικά καταναλωτική τάξη και να καθοδηγήσουν την ζήτηση της σε κατευθύνσεις κερδοφόρες για την ιδιοκτησία. Το ίδιο και με το εντελώς νέο μέσο της κινούμενης εικόνας, το οποίο μέσα σε δεκαετίες επαναπροσδιόρισε τη φύση της ανθρώπινης αντίληψης, καταλαμβάνοντας ένα σημαντικό μέρος της ημέρας κάθε εργάτη για της λήψη μηνυμάτων που επιτάσσουν περισσότερη κατανάλωση. Δεκάδες χιλιάδες τέτοιες διαφημίσεις πέρασαν μπροστά στα μάτια κάθε παιδιού κάθε χρόνο, υποτάσσοντας τα παιδιά που απελευθερώθηκαν από την εργασία σε μια παραγωγική μηχανή σε μια νέα δουλοπαροικία: ήταν πλέον στρατευμένα να εργάζονται την μηχανή της κατανάλωσης.

Έτσι οι συνθήκες της αστικής κοινωνίας έγιναν λιγότερο στενές, καλύτερα προσαρμοσμένες στο να περιλαμβάνουν τον πλούτο που οι ίδιες δημιουργούσαν. Έτσι γιατρεύτηκε η παράλογη επιδημία της επαναλαμβανόμενης υπερπαραγωγής. Δεν υπήρχε πια υπερβολικά πολύς πολιτισμός, υπερβολικά πολλά μέσα επιβίωσης, υπερβολικά πολλή βιομηχανία, υπερβολικά πολύ εμπόριο.

Αλλά η αστική τάξη δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς συνεχώς να αποζητά την επανάσταση στα εργαλεία της παραγωγής και συνεπώς στις σχέσεις παραγωγής και μαζί το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων. Η συνεχής παραγωγική επανάσταση, η αδιάκοπη διατάραξη όλων των κοινωνικών συνθηκών, η συνεχής αβεβαιότητα και αναταραχή διακρίνουν της εποχή της αστικής τάξης από όλες τις προηγούμενες εποχές. Όλες οι σταθερές σχέσεις, μαζί με την κληρονομιά αρχαίων και σεβάσμιων αντιλήψεων και προκαταλήψεων τους, παραμερίζονται, όλες οι καινούριες σχέσεις απαρχαιώνονται πριν σταθεροποιηθούν. Ότι είναι σταθερό εξατμίζεται στον αέρα.

Με την υιοθέτηση της ψηφιακής τεχνολογίας, το σύστημα της μαζικής καταναλωτικής παραγωγής που υποστηρίζεται από την μαζική καταναλωτική κουλτούρα γέννησε νέους κοινωνικούς όρους από τους οποίους αναδύεται ένα καινούριο οικοδόμημα ταξικών ανταγωνισμών.

Η αστική τάξη, μέσω της ραγδαίας βελτίωσης όλων των μέσων παραγωγής και της έντονης χρήσης μέσων επικοινωνίας φέρνει τον πολιτισμό σε όλα τα έθνη, ακόμα και τα πιο βάρβαρα. Οι χαμηλές τιμές των αγαθών της είναι το βαρύ πυροβολικό με το οποίο ρίχνει όλα τα Σινικά Τείχη, με το οποίο αναγκάζει το πεισματώδες μίσος των βαρβάρων να παραδοθεί. Εξαναγκάζει όλα τα έθνη, μπροστά στο φόβο της εξαφάνισης, να αποδεχτούν την κουλτούρα της και τις αρχές της σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία· τους αναγκάζει να φέρουν στο επίκεντρο αυτό που αποκαλεί πολιτισμό, δηλαδή να γίνουν οι ίδιοι αστοί. Με μία λέξη, δημιουργεί έναν κόσμο καθ' εικόνα της. Αλλά τα ίδια τα μέσα της επικοινωνίας και του εκπολιτισμού της συνιστούν τους τρόπους αντίστασης που στρέφονται εναντίον της.

Η ψηφιακή τεχνολογία μετασχηματίζει την αστική οικονομία. Τα κυρίαρχα αγαθά στο σύστημα παραγωγής --τα είδη πνευματικής κατανάλωσης που αποτελούν τόσο προς πώληση αγαθά όσο και οδηγίες προς τον εργάτη για το τι και πως να αγοράσει-- όπως και όλες οι άλλες μορφές κουλτούρας και γνώσης έχουν τώρα μηδενικό οριακό κόστος. Οποιοσδήποτε μπορεί να επωφεληθεί από όλα τα είδη πολιτισμού: τη μουσική, τις εικαστικές τέχνες, τις τεχνικές πληροφορίες, την επιστήμη και κάθε άλλη μορφή γνώσης. Οι φραγμοί της κοινωνικής ανισότητας και της γεωγραφικής απομόνωσης καταρρέουν. Στη θέση της παλιάς τοπικής και εθνικής απομόνωσης και αυτάρκειας έχουμε αλληλεπίδραση σε κάθε κατεύθυνση, διεθνή αλληλεξάρτηση των ανθρώπων. Τόσο στην υλική, όσο και στην πνευματική παραγωγή. Οι πνευματικές δημιουργίες μεμονωμένων ανθρώπων γίνονται συλλογική ιδιοκτησία. Η σύγχρονη αστική κοινωνία με τις σχέσεις παραγωγής, ανταλλαγής και ιδιοκτησίας που κατάφερε ως δια μαγείας να δημιουργήσει είναι σαν τον βοηθό του μάγου που δεν μπορεί πλέον να ελέγξει τις δυνάμεις του κάτω κόσμου που ξύπνησε με τα ξόρκια του.

Με αυτή την αλλαγή, ο άνθρωπος αναγκάζεται τελικά να αντιμετωπίσει νηφάλια τις πραγματικές συνθήκες ζωής του και τις σχέσεις του με το είδος του. Η κοινωνία αντιμετωπίζει το απλό γεγονός πως όταν οποιοσδήποτε μπορεί να κατέχει οποιοδήποτε πνευματικό έργο, όμορφο ή χρηστικό --αποκομίζοντας όλη την ανθρώπινη αξία κάθε αύξησης της γνώσης-- με το ίδιο κόστος με το οποίο μπορεί να το κατέχει κάθε άνθρωπος, δεν είναι πλέον ηθικά σωστός ο αποκλεισμός. Αν η Ρώμη είχε τη δύναμη να τους ταΐζει όλους πλουσιοπάροχα με το κόστος του τραπεζιού του ίδιου του Καίσαρα, ο λαός θα έδιωχνε βίαια τον Καίσαρα αν οποιοσδήποτε λιμοκτονούσε. Αλλά το αστικό σύστημα ιδιοκτησίας απαιτεί η γνώση και η κουλτούρα να διανέμονται με βάση την ικανότητα πληρωμής. Εναλλακτικές παραδοσιακές μορφές, που γίνονται εκ νέου βιώσιμες μέσω της τεχνολογίας διαεπικοινωνίας, συνθέτοντας εθελοντικές ενώσεις αυτών που δημιουργούν και αυτών που υποστηρίζουν, πρέπει να εξαναγκαστούν σε άνισο ανταγωνισμό με τα πανίσχυρα μέσα μαζικής επικοινωνίας της ιδιοκτησίας. Αυτά τα μέσα μαζικής επικοινωνίας βασίζονται με τη σειρά τους στον σφετερισμό των από κοινού δικαιωμάτων των ανθρώπων στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Καθ' όλο το μήκος της ψηφιακής κοινωνίας οι τάξεις των εργατών της γνώσης --καλλιτέχνες, μουσικοί, συγγραφείς, μαθητές, τεχνολόγοι και άλλοι που προσπαθούν να εξασφαλίσουν τα προς το ζειν αντιγράφοντας και τροποποιώντας πληροφορία-- ριζοσπαστικοποιούνται μέσω της σύγκρουσης αυτού που ξέρουν ότι είναι εφικτό με ότι η ιδεολογία της αστικής τάξης τους επιβάλλει. Από αυτή την ασυμφωνία πηγάζει η συνειδητοποίηση μιας νέας τάξης, και με την μετατροπή της σε αυτοσυνείδηση αρχίζει η πτώση της ιδιοκτησίας.

Η πρόοδος της ψηφιακής κοινωνίας, της οποίας απρόθυμος κινητήριος μοχλός είναι η αστική τάξη, αντικαθιστά την απομόνωση των δημιουργών, χάρη στον ανταγωνισμό, με τον επαναστατικό συνδυασμό τους, λόγω της συναδέλφωσης τους. Οι δημιουργοί της γνώσης, της τεχνολογίας και της κουλτούρας ανακαλύπτουν ότι δεν χρειάζονται πλέον δομές παραγωγής που βασίζονται στην ιδιοκτησία και μηχανισμούς διανομής βασισμένους σε εξαναγκασμένη πληρωμή. Η συναδέλφωση, και το αναρχικό μοντέλο παραγωγής της χωρίς ιδιοκτησία, κάνει εφικτή την δημιουργία ελεύθερου λογισμικού, μέσω του οποίου οι δημιουργοί αποκτούν τον έλεγχο της τεχνολογίας της περαιτέρω παραγωγής. [1] Το ίδιο το δίκτυο, απελευθερωμένο από τον έλεγχο των εκπομπών και άλλων ιδιοκτητών εύρους ζώνης, γίνεται το επίκεντρο ενός νέου συστήματος διανομής, βασισμένου στον συνεταιρισμό ομοτίμων χωρίς ιεραρχικό έλεγχο, το οποίο αντικαθιστά το επιβεβλημένο σύστημα διανομής για τη μουσική, το video και άλλα ψηφιακά αγαθά. Πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες και σχετικά ιδρύματα γίνονται σύμμαχοι της νέας τάξης, ερμηνεύοντας τον ιστορικό τους ρόλο ως διανομείς της γνώσης με τρόπο που τους επιβάλλει να προσφέρουν αυξανόμενα πλήρη, ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση προς όφελος όλων των ανθρώπων. Η απελευθέρωση της πληροφορίας από τον έλεγχο της ιδιοκτησίας απελευθερώνει τον εργάτη από τον επιβεβλημένο του ρόλο ως επιστάτη του μηχανήματος. Η ελεύθερη πληροφορία επιτρέπει στον εργάτη να επενδύσει τον χρόνο του όχι στην κατανάλωση αστικής κουλτούρας, με τις αυξανόμενα επίμονες προσκλήσεις σε στείρα κατανάλωση, αλλά στην καλλιέργεια του μυαλού και των ικανοτήτων του. Έχοντας αυξημένη επίγνωση της δυνατότητάς του να δημιουργήσει, δεν συμμετέχει πλέον παθητικά σε ένα σύστημα παραγωγής και κατανάλωσης στο οποίο τον παγίδεψε η αστική κοινωνία.

Αλλά η αστική τάξη, οπουδήποτε έχει το πάνω χέρι, έχει δώσει τέλος σε όλες τις φεουδαρχικές, πατριαρχικές και ειδυλλιακές σχέσεις. Έχει χωρίς οίκτο ξεριζώσει τις ετερόκλητες ρίζες που ενώνουν τον άνθρωπο με τους "φυσικούς του ανώτερους" και ο μόνος συνδετικός κρίκος που μένει μεταξύ των ανθρώπων είναι το γυμνό συμφέρον και η σκληρή πληρωμή σε μετρητά. Έχει πνίξει τις πιο θαυμάσιες εξάρσεις του θρησκευτικού ζήλου, του ευγενούς ενθουσιασμού, του ανίδεου αισθηματισμού στα παγωμένα νερά των εγωιστικών λογαριασμών. Έχει ανάγει την προσωπική άνοδο σε ανταλλακτική αξία. Και στη θέση των αμέτρητων ελευθεριών που ήταν εφικτό να κατοχυρωθούν έχει τοποθετήσει μια μοναδική αδιαμφισβήτητη ελευθερία -- το Ελεύθερο Εμπόριο. Με μια λέξη, για την εκμετάλλευση, συγκαλυμμένη από θρησκευτικές και πολιτικές αυταπάτες, γυμνή, απροκάλυπτη, απευθείας, βίαιη εκμετάλλευση.

Ενάντια στην επερχόμενη ουσιαστική απελευθέρωση των εργαζόμενων τάξεων, οι οποίες μέσω της πρόσβασης στη γνώση και της δύναμης της πληροφορίας ξεπερνούν τον περιορισμένο τους ρόλο ως καταναλωτές μαζικής κουλτούρας, το σύστημα της αστικής ιδιοκτησίας αναγκαστικά καταφεύγει στα τελευταία του όπλα. Με το μέσο της επιλογής της, το Ελεύθερο Εμπόριο, η ιδιοκτησία προσπαθεί να φέρει την κρίση της υπερπαραγωγής που κάποτε φοβόταν. Απεγνωσμένη να παγιδέψει τους δημιουργούς στο ρόλο τους ως μισθωτούς καταναλωτές, η αστική ιδιοκτησία προσπαθεί να μετατρέψει τις ελλείψεις αγαθών σε ορισμένα μέρη του κόσμου σε πηγή φτηνών αγαθών με τα οποία θα επαναφέρει σε πολιτισμικά παθητικό ρόλο όχι τους βαρβάρους, αλλά την πιο ακριβή της περιουσία -- τους εκπαιδευμένους τεχνολογικούς εργάτες των πιο προηγμένων κοινωνιών.

Σε αυτή της φάση οι εργάτες και οι δημιουργοί ακόμα σχηματίζουν μια ασύνδετη μάζα διασκορπισμένη σε όλο τον πλανήτη και παραμένουν διασπασμένοι από τον αμοιβαίο ανταγωνισμό. Που και που κερδίζουν οι δημιουργοί, αλλά μόνο προσωρινά. Το πραγματικό κέρδος των μαχών δεν είναι το άμεσο αποτέλεσμα, αλλά η ενότητά τους που συνεχώς αυξάνεται. Στην ενότητα αυτή συντελούν τα βελτιωμένα μέσα επικοινωνίας που δημιουργεί η σύγχρονη βιομηχανία και που θέτουν τους εργάτες και τους δημιουργούς διαφορετικής καταγωγής σε επαφή. Αυτή και μόνο η επικοινωνία χρειαζόταν για να ενωθούν οι πολυάριθμοι τοπικοί αγώνες, όλοι της ίδιας μορφής, σε εθνική πάλη μεταξύ των τάξεων. Αλλά η ταξική πάλη πάντα είναι πολιτική πάλη. Και ενώ αυτή η ένωση στον Μεσαίωνα με τους απαίσιους δρόμους απαίτησε αιώνες οι σύγχρονοι εργάτες της γνώσης θα την πετύχουν μέσα σε λίγα χρόνια χάρη στο δίκτυο.

Ελευθερία και Δημιουργία

Η αστική τάξη δεν σφυρηλάτησε μόνο τα όπλα που φέρνουν τον θάνατό της· δημιούργησε επίσης τους ανθρώπους που θα χειριστούν αυτά τα όπλα --την ψηφιακή εργατική τάξη-- τους δημιουργούς. Προικισμένοι από ικανότητες και γνώση που δημιουργούν τόσο κοινωνική όσο και ανταλλακτική αξία, αντιστεκόμενοι στην υποβάθμισή τους σε εμπόρευμα, ικανοί να παράγουν συλλογικά όλες τις τεχνολογίες της ελευθερίας, τέτοιοι εργαζόμενοι δεν μπορούν να υποβαθμιστούν σε εξαρτήματα της μηχανής. Ενώ κάποτε οι δεσμοί της άγνοιας και της γεωγραφικής απομόνωσης έδεναν τον προλετάριο στο βιομηχανικό στράτευμα του οποίου και αποτελούσε μη διακριτό και αναλώσιμο συστατικό, οι δημιουργοί συλλογικά αποκτώντας έλεγχο του δικτύου των ανθρώπινων επικοινωνιών επανακτούν την ατομικότητα τους και προσφέρουν την αξία της πνευματικής τους εργασίας μέσω ποικίλων μορφών φιλικότερων προς την ευημερία και την ελευθερία τους, από όσα τους παραχώρησε ποτέ το σύστημα της αστικής ιδιοκτησίας.

Αλλά σε ακριβές ανάλογο της επιτυχίας των δημιουργών στην εγκαθίδρυση της ανόθευτης ελεύθερης οικονομίας, η αστική τάξη πρέπει να επιβάλλει ξανά τη δομή της εξαναγκασμένης παραγωγής και διανομής συγκαλυμμένης από την προτίμησή της για "ελεύθερες αγορές" και "ελεύθερο εμπόριο". Αν και απόλυτα προετοιμασμένη να υπερασπιστεί με την ισχύ διακανονισμούς που βασίζονται στην ισχύ, με οποιοδήποτε τρόπο συγκαλυμμένους, η αστική τάξη αρχικά προσπαθεί να επιβάλλει τον εξαναγκασμό μέσω της μεθόδου εξαναγκασμού που προτιμά, την εγκαθίδρυση του νόμου της. Σαν την Ancien Régime στη Γαλλία, η οποία πίστευε ότι η φεουδαρχική περιουσία μπορούσε να διατηρηθεί με συντηρητική επιβολή του νόμου παρά τον εκμοντερνισμό της κοινωνίας, οι ιδιοκτήτες της αστικής κουλτούρας περιμένουν ο νόμος της περιουσίας να τους προσφέρει έναν μαγικό κυματοθραύστη ενάντια στις δυνάμεις που οι ίδιοι έχουν απελευθερώσει.

Σε κάποιο συγκεκριμένο στάδιο στην ανάπτυξη των μέσων παραγωγής και ανταλλαγής, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες η φεουδαρχική κοινωνία παρήγαγε και αντάλλαζε, η φεουδαρχική οργάνωση της αγροτικής παραγωγής και της βιομηχανίας, με μια λέξη, οι φεουδαρχικές σχέσεις ιδιοκτησίας δεν ήταν πλέον συμβατές με τις παραγωγικές δυνάμεις που είχαν ήδη αναπτυχθεί· έγιναν εμπόδιο. Έπρεπε να υπερνικηθούν· υπερνικήθηκαν.

Αντικαταστάθηκαν από ελεύθερο ανταγωνισμό, συνοδευμένο από μια κοινωνική και πολιτική δομή προσαρμοσμένη σε αυτόν και από την οικονομική και πολιτική δεσποτεία της αστικής τάξης. Αλλά ο "ελεύθερος ανταγωνισμός" δεν ήταν ποτέ κάτι περισσότερο από φιλοδοξία της αστικής κοινωνίας, η οποία διαρκώς βίωνε την ενδογενή προτίμηση των καπιταλιστών προς το μονοπώλιο. Η αστική ιδιοκτησία υπερασπιζόταν την έννοια του μονοπωλίου, αρνούμενη στο επίπεδο των πρακτικών διακανονισμών το δόγμα της ελευθερίας που ο αστικός νόμος με ασυνέπεια διακήρυττε. Καθώς, στη νέα ψηφιακή κοινωνία, οι δημιουργοί εγκαθιδρύουν αυθεντικά ελεύθερες μορφές οικονομικής δραστηριότητας, το δόγμα της αστικής ιδιοκτησίας έρχεται σε σύγκρουση με το δόγμα της αστικής ελευθερίας. Η προστασία της ιδιοκτησίας των ιδεών απαιτεί την καταπίεση της ελεύθερης τεχνολογίας, το οποίο σημαίνει την καταπίεση του ελεύθερου λόγου. Η ισχύς του Κράτους εφαρμόζεται για να απαγορέψει την ελεύθερη δημιουργία. Στους επιστήμονες, τους καλλιτέχνες, τους μηχανικούς και τους φοιτητές δεν επιτρέπεται να δημιουργήσουν ή να μοιραστούν γνώση, στη βάση ότι οι ιδέες τους θέτουν σε κίνδυνο την περιουσία των ιδιοκτητών στο σύστημα της πολιτισμικής παραγωγής και διανομής. Στα δικαστήρια των ιδιοκτητών είναι που οι δημιουργοί βρίσκουν πιο ξεκάθαρα την ταξική τους ταυτότητα και, αντίστοιχα, εκεί ξεκινάει η σύγκρουση.

Αλλά ο νόμος της αστικής ιδιοκτησίας δεν είναι μαγικό φυλακτό ενάντια στις συνέπειες της αστικής τεχνολογίας: η σκούπα του μαθητή του μάγου θα συνεχίσει να σκουπίζει και το νερό εξακολουθεί να πηγάζει. Είναι στο πεδίο της τεχνολογίας που η ήττα της ιδιοκτησίας τελικά συμβαίνει, καθώς οι νέες μορφές παραγωγής και διανομής σπάνε τις αλυσίδες του ξεπερασμένου νόμου.

Όλες οι προγενέστερες τάξεις που πήραν το πάνω χέρι προσπάθησαν να οχυρώσουν τη θέση που είχαν αποκτήσει υποβάλλοντας την κοινωνία γενικά στις δικές τους συνθήκες σφετερισμού. Οι εργάτες της γνώσης δεν μπορούν να γίνουν κύριοι των παραγωγικών δυνάμεων της κοινωνίας, παρά εγκαταλείποντας το ίδιο της το προηγούμενο μοντέλο σφετερισμού, και κατά συνέπεια κάθε προηγούμενο μοντέλο σφετερισμού. Το δικό τους είναι η επαναστατική αφοσίωση στην ελευθερία: στην κατάργηση της ιδιοκτησίας των ιδεών, στην ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης, και την επαναφορά της κουλτούρας ως το συμβολικό συσσίτιο που μοιράζονται όλοι οι άνθρωποι.

Στους ιδιοκτήτες της κουλτούρας, λέμε: Σας τρομοκρατεί η επιδίωξή μας να ξεφορτωθούμε την ατομική ιδιοκτησία των ιδεών. Αλλά στην υπάρχουσα κοινωνία σας, η ατομική ιδιοκτησία έχει ήδη καταργηθεί για τα εννιά δέκατα του πληθυσμού. Ότι παράγουν ιδιοποιείται αμέσως από τους εργοδότες τους, που προβάλλουν το δικαίωμα στους καρπούς του νου τους μέσω του νόμου των πατεντών, των δικαιωμάτων αντιγραφής, των εμπορικών μυστικών και άλλες μορφές "πνευματικής ιδιοκτησίας". Το γενετήσιο δικαίωμά τους στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, το οποίο μπορεί να επιτρέψει σε όλους τους ανθρώπους να επικοινωνήσουν και να μάθουν ο ένας από τον άλλο, ελεύθερα, με σχεδόν αστείρευτη χωρητικότητα για ονομαστικό κόστος, τους το έχει πάρει η αστική τάξη και επιστρέφεται σε αυτούς ως είδη κατανάλωσης --κουλτούρα που εκπέμπεται και υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών-- για τα οποία πληρώνουν με ευχαρίστηση. Η δημιουργικότητά τους δεν βρίσκει διέξοδο: η μουσική τους, η τέχνη τους, οι ιστορίες τους πνίγονται από τα εμπορεύματα της καπιταλιστικής κουλτούρας, ενισχυμένα από όλη την ισχύ του ολιγοπωλίου της "εκπομπής", μπροστά στο οποίο πρέπει να παραμένουν παθητικοί και να καταναλώνουν αντί να δημιουργούν. Εν συντομία, η περιουσία για την οποία οδύρεστε είναι τα κλοπιμαία: η ύπαρξή της για τους λίγους οφείλεται αποκλειστικά στην ανυπαρξία τους στα χέρια όλων των υπόλοιπων. Μας κατηγορείτε, λοιπόν, για την πρόθεση να τελειώνουμε με μια μορφή ιδιοκτησίας, απαραίτητη συνθήκη για την ύπαρξη της οποίας είναι η ανυπαρξία της για την συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας.

Έχει ακουστεί ως επιχείρημα ότι με την κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας στις ιδέες και την κουλτούρα όλη η δημιουργική εργασία θα σταματήσει λόγω έλλειψης "κινήτρων", και θα μας καταλάβει παγκόσμια τεμπελιά.

Σύμφωνα με αυτό δεν θα έπρεπε να υπάρχει μουσική, τέχνη, τεχνολογία ή μάθηση πριν την έλευση της αστικής τάξης, που μόνη της διανοήθηκε να υποβάλλει το σύνολο της γνώσης και της κουλτούρας στο πλέγμα των μετρητών. Αντιμέτωπη με την εμφάνιση της ελεύθερης παραγωγής και της ελεύθερης τεχνολογίας, με ελεύθερο λογισμικό, και με την ανάπτυξη της ελεύθερης τεχνολογίας διανομής που ακολουθεί, αυτό το επιχείρημα απλά αρνείται τα ορατά και αδιαμφισβήτητα γεγονότα. Το γεγονός υποτάσσεται στο δόγμα, σύμφωνα με το οποίο οι διακανονισμοί που για μικρό χρονικό διάστημα χαρακτήριζαν την πνευματική παραγωγή και την πολιτισμική διανομή κατά τη σύντομη ακμή της αστικής τάξης είναι, αντίθετα με τις ενδείξεις τόσο του παρελθόντος όσο και του παρόντος, οι μόνες δυνατές δομές.

Λέμε λοιπόν στους ιδιοκτήτες: την παρανόηση που σας παρασύρει να μετασχηματίσετε σε διηνεκείς νόμους της φύσης και της λογικής τις κοινωνικές δομές που πηγάζουν από το τωρινό μοντέλο παραγωγής σας και μορφή ιδιοκτησίας --ιστορικές σχέσεις που εμφανίζονται και εξαφανίζονται στην πρόοδο της παραγωγής-- , αυτή την παρανόηση μοιράζεστε με κάθε κυρίαρχη τάξη πριν από εσάς. Αυτό που βλέπετε ξεκάθαρα στην περίπτωση της αρχαίας περιουσίας, ότι παραδέχεστε ότι ίσχυε για την φεουδαρχική περιουσία, απαγορεύεται φυσικά να το παραδεχτείτε στην περίπτωση της δική σας αστικής μορφής ιδιοκτησίας.

Τα θεωρητικά μας συμπεράσματα σε καμία περίπτωση δεν βασίζονται σε ιδέες ή αξίες που εφευρέθηκαν ή ανακαλύφθηκαν από κάποιον υποτίθεται παγκόσμιο μεταρρυθμιστή. Απλά εκφράζουν, σε γενικές γραμμές, πραγματικές σχέσεις που πηγάζουν από την υπάρχουσα ταξική πάλη, από ένα ιστορικό κίνημα που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια μας.

Όταν οι άνθρωποι μιλούν για ιδέες που επαναστικοποιούν την κοινωνία, εκφράζουν απλά το γεγονός ότι στο εσωτερικό της παλιάς κοινωνίας τα στοιχεία μια νέας έχουν δημιουργηθεί, και η διάλυση των παλιών ιδεών συνεχίζεται με τον ίδιο ρυθμό με τη διάλυση των παλιών συνθηκών ύπαρξης.

Εμείς, οι δημιουργοί της κοινωνίας της ελεύθερης πληροφορίας, σκοπεύουμε να αποσπάσουμε βαθμιαία από την αστική τάξη την κοινή κληρονομιά του ανθρώπινου είδους. Σκοπός μας είναι η επανάκτηση της πολιτισμικής κληρονομιάς, η οποία μας κλάπηκε υπό το πρόσχημα της "πνευματικής ιδιοκτησίας", όπως επίσης και το μέσο της ηλεκτρομαγνητικής μετάδοσης. Είμαστε αφοσιωμένοι στον αγώνα για ελεύθερο λόγο, ελεύθερη γνώση και ελεύθερη τεχνολογία. Τα μέτρα με τα οποία θα προχωρήσει αυτός ο αγώνας θα είναι φυσικά διαφορετικά σε διαφορετικές χώρες, αλλά τα ακόλουθα θα είναι γενικά εφαρμόσιμα:

  1. Κατάργηση όλων των μορφών ατομικής ιδιοκτησίας των ιδεών.
  2. Ανάκληση όλων των περιοριστικών αδειών, προνομίων και δικαιωμάτων στη χρήση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Ακύρωση όλων των μόνιμων παραχωρήσεων ιδιοκτησίας ηλεκτρομαγνητικών συχνοτήτων.
  3. Ανάπτυξη υποδομής ηλεκτρομαγνητικού φάσματος που υλοποιεί το ίσο δικαίωμα κάθε ανθρώπου να επικοινωνήσει.
  4. Κοινή κοινωνική ανάπτυξη προγραμμάτων υπολογιστών και όλων των άλλων μορφών λογισμικού, συμπεριλαμβανομένης της γενετικής πληροφορίας, ως δημόσια αγαθά.
  5. Πλήρης σεβασμός της ελευθερίας του λόγου, συμπεριλαμβανομένων όλων των μορφών του τεχνικού λόγου.
  6. Προστασία για την ακεραιότητα των δημιουργικών έργων.
  7. Ελεύθερη και ίση πρόσβαση σε όλη τη δημόσια παραγόμενη πληροφορία και όλο το εκπαιδευτικό υλικό που χρησιμοποιείται σε όλους τους τομείς του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος.

Με αυτά και άλλα μέσα αφοσιωνόμαστε στην επανάσταση που απελευθερώνει την ανθρώπινη σκέψη. Ανατρέποντας το σύστημα της ατομικής ιδιοκτησίας των ιδεών, δημιουργούμε μια πραγματικά δίκαιη κοινωνία, στην οποία η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός είναι η συνθήκη για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων.

[1] Το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού έχει χρησιμοποιήσει προγραμματιστές από όλο τον κόσμο --πληρωμένους και απλήρωτους-- από τις αρχές της δεκαετίας του '80 για τη δημιουργία του λειτουργικού συστήματος GNU/Linux και του σχετικού λογισμικού το οποίο μπορεί να αντιγραφεί, να τροποποιηθεί και να αναδιανεμηθεί από όλους τους χρήστες του. Αυτό το τεχνικό περιβάλλον, τώρα πανταχού παρόν και ανταγωνιστικά ανώτερο από τα ιδιόκτητα προιόντα της βιομηχανίας λογισμικού, απελευθερώνει τους χρήστες υπολογιστών από τη μονοπωλιακή μορφή του τεχνολογικού ελέγχου που επρόκειτο να κυριαρχήσει στην επανάσταση των προσωπικών υπολογιστών, όπως ο καπιταλισμός την είχε οραματιστεί. Εκτοπίζοντας την ιδιοταγή παραγωγή του ισχυρότερου μονοπωλίου στη γη, το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού δείχνει ότι συνεταιρισμοί ψηφιακών εργατών είναι ικανοί να παράγουν καλύτερα αγαθά για διανομή σε ονομαστικό κόστος, από ότι η καπιταλιστική παραγωγή μπορεί να επιτύχει, και παρά τα υποτιθέμενα "κίνητρα" που δημιουργεί η ιδιοκτησία και ο περιοριστικός νόμος για την "πνευματική ιδιοκτησία".